Là địa phương giáp ranh với thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Biên Hòa, xã An Hòa có nhiều tuyến đường chạy qua, nhiều nhà hàng, nhà nghỉ. Nơi đây cũng có  người lao động nhập cư. Vì vậy, An Hòa được chọn là địa phương triển khai dự án Phòng lây nhiễm HIV/AIDS.

Để triển khai tốt hoạt động này, Ban quản lý dự án tỉnh Đồng Nai tổ chức tuyển chọn các cộng tác viên và giáo dục viên đồng đẳng. Họ đều là những người nhiệt tình và có trách nhiệm với công việc. Trong lần về An Hòa, chúng tôi đã gặp anh Nguyễn Đức Hiệp, một trong 6 giáo dục viên đồng đẳng đang tham gia dự án. Anh Hiệp tâm sự: “Công việc thường ngày của tôi là đến trạm y tế xã nhận bao cao su và bơm kim tiêm rồi đem phân phát cho các nhà hàng, khách sạn, các khu vui chơi, giải trí. Tôi thường làm việc từ  9 - 10 giờ sáng và 2 - 3 giờ chiều, vì đây là thời gian vắng khách, mới có thể nói chuyện được. Lúc đầu đi vận động, nhiều người chưa hiểu, họ luôn xua đuổi vì sợ mất thời gian và ảnh hưởng đến công việc kinh doanh. Một số người khác thì cho rằng mình tiếp tay cho kẻ xấu. Nhưng bây giờ mọi việc đã suôn sẻ”.

Theo anh Hiệp, nếu dự án được triển khai sớm hơn 5 - 7 năm, chắc chắn số người nhiễm HIV/AIDS sẽ ít hơn nhiều. Trước đây ở An Hòa, có nhà có 2 - 3 anh em đều nhiễm HIV do dùng chung kim tiêm. Họ cứ nghĩ đơn giản: Anh em trong nhà mà! Có trường hợp sau khi chích ma túy, rút kim ra thì máu trào ra theo. Thế nhưng họ lấy tay xoa xoa chỗ chảy máu rồi lại chích cho người khác. Những người này cần được tư vấn để biết rằng hành vi trên rất dễ lây nhiễm HIV/AIDS…

Bằng kinh nghiệm thực tế của mình, anh Hiệp khẳng định về hiệu quả mà dự án mang lại: “Tuy vẫn còn một số người chưa tin tưởng lắm vào các biện pháp can thiệp giảm tác hại, nhưng nhận thức của một bộ phận người dân đã được nâng lên. Điều đó được minh chứng qua việc những người nghiện chích không dùng chung bơm kim tiêm; số người từng có quan hệ tình dục không an toàn đã sử dụng bao cao su...”

Là một trong những người tham gia cung cấp bơm kim tiêm, bao cao su, chị  Phạm Đấu Kiều Dung, chủ quán cà phê Thúy Đạt vui vẻ nói về công việc mình đang làm: “Khách hàng của tôi rất đa dạng, từ dân địa phương đến khách vãng lai và cả những lái xe đường dài… Họ vào quán uống nước và nhìn thấy hộp bao cao su, bơm kim tiêm thì thắc mắc. Tôi bảo, các anh có “vui vẻ” thì cứ lấy mà dùng, không là “dính” Sida đó. Khi biết những thứ trên được phát miễn phí thì họ thi nhau lấy, nhưng tôi không cho lấy nhiều, chỉ đủ dùng thôi. Trước khi khách ra về, tôi còn dặn: Anh mà thấy đứa nào cần bao cao su, bơm kim tiêm thì cứ  bảo chúng nó vô quán em cho…”.

Tối nào chị Dung cũng mang hộp bao cao su và bơm kim tiêm ra ngoài để những người có nhu cầu nhìn thấy và lấy, đến sáng chị lại bưng vào, đề phòng trẻ con  lấy bao cao su nghịch và mấy chị ve chai lấy bơm kim tiêm đi bán đồng nát. Khi nào hết bao cao su, bơm kim tiêm thì chị gọi điện,  có người mang đến.

Chị Ngọc Lợi, cán bộ trạm y tế xã, người phụ trách triển khai công tác giảm tác hại ở An Hòa, cho biết: Năm 2004, An Hòa đã triển khai dự án Phòng lây nhiễm HIV/AIDS. Trạm y tế xã có nhiệm vụ cung cấp bơm kim tiêm sạch, bao cao su, nước cất cho các giáo dục viên đồng đẳng để họ phát cho các nhà hàng, nhà nghỉ, khách sạn, các khu vui chơi, giải trí và gửi ở các quầy thuốc tây. Hiện tại ở An Hòa có 6 giáo dục viên đồng đẳng, xã cũng đang tuyển chọn thêm người để tuyên truyền cho nhóm phụ nữ bán dâm. Theo chị Lợi, dự án không giao chỉ tiêu cho các đồng đẳng viên mà phân phát bao cao su và bơm kim tiêm theo nhu cầu. Cán bộ trạm y tế xã phân công mỗi giáo dục viên một khu vực để tiện việc quản lý và thường đi kiểm tra, giám sát việc phân phát, trao đổi, thu nhặt bơm kim tiêm đã sử dụng… Hàng tháng, ban quản lý dự án của xã tổ chức giao ban để nắm tình hình, phân công công việc của tháng tiếp theo.

“Bơm kim tiêm, bao cao su không chỉ được phát thông qua giáo dục viên đồng đẳng và các địa điểm trao đổi, trạm y tế xã cũng là nơi cung cấp thuận tiện. Để  những người tiêm ma túy không cảm thấy ngại, chúng tôi để kim tiêm ở góc khuất. Khi cần, họ chỉ việc vào đó lấy mà không sợ phải gặp ai cả…” - chị Lợi cho biết thêm.

Chúng tôi đã đến địa điểm trao đổi bơm kim tiêm tại nghĩa trang của xã. Tận mắt thấy công việc thu gom bơm kim tiêm bẩn của các giáo dục viên đồng đẳng, tôi lại nhớ câu nói của anh Hiệp: Nếu dự án được triển khai sớm hơn 5 - 7 năm, chắc chắn số người nhiễm HIV/AIDS ở An Hòa sẽ ít hơn nhiều.

Tạp chí AIDS và Cộng đồng